Europees Parlement zet nooit eerder gebruikt instrument in tegen Hongarije

DEMOCRATIE

Christoph Schmidt

De Hongaarse premier Orbán tijdens een speech in het Europees Parlement, vorige maand. © REUTERS

Hongarije krijgt de ‘primeur’: een oproep tot het begin van een strafprocedure is nooit eerder vertoond tegen een EU-lidstaat.

Het Europees Parlement heeft een nooit eerder gebruikt instrument ingezet tegen het Hongarije van premier Viktor Orbán. Zelfs een flink deel van Orbáns christen-democratische familie in het parlement heeft zich achter een resolutie geschaard waarin de Hongaarse regering wordt beschuldigd van ‘ernstige achteruitgang van de rechtsstaat, democratie en grondrechten’. Gericht tegen een EU-lidstaat is dat een stevig verwijt.

De parlementariërs eisen onder meer dat Boedapest de strenge wetgeving tegen asielzoekers herroept en niet-gouvernementele organisaties niet langer dwarsboomt. Ook moet de regering garanderen dat de Centraal-Europese Universiteit, opgericht door de Hongaars-Amerikaanse investeerder George Soros, open blijft. Daarnaast krijgt de Europese Commissie de opdracht om goed in de gaten te houden wat de Hongaarse regering doet met EU-fondsen.

Van sancties is nog geen sprake, maar het is de eerste keer dat het parlement oproept een bepaald artikel in het EU-verdrag in werking te stellen. Die procedure kan leiden tot tijdelijke schorsing van een lidstaat: de ‘nucleaire optie’. Die is echter onwaarschijnlijk omdat de vereiste unanimiteit bij de overige lidstaten onhaalbaar lijkt. Polen en Hongarije hebben elkaar steun toegezegd in hun rechtsstatelijke akkefietjes met Brussel.

Signaal

Toch is de resolutie een sterk politiek signaal. “Voor het Europees Parlement is de maat vol”, aldus Sophie In ’t Veld (D66), een van de 37 ontwerpers van de tekst. “Vandaag laten we heel duidelijk zien dat we pal staan voor onze Europese waarden.” De resolutie werd aangenomen met 393 stemmen voor, 221 tegen en 64 onthoudingen.

De christen-democratische Europese Volkspartij, die met zwart schaap Orbán in de maag zit, werd verscheurd door de kwestie. Uiteindelijk waren er in die groep 67 stemmen voor (waaronder de vijf CDA’ers), 93 tegen en 40 onthoudingen. “Het CDA zou deze resolutie niet gesteund hebben als wij niet het gevoel hadden dat er een serieuze dreiging bestaat voor het functioneren van de democratie en de rechtsstaat in Hongarije”, aldus een verklaring van de CDA’ers.

De Hongaarse minister van buitenlandse zaken Peter Szijjarto omschreef de laatste stap van het Europees Parlement als ‘een nieuwe aanval op Hongarije door het netwerk van George Soros’. “De Europese instituties zijn duidelijk niet in staat om te accepteren dat de Hongaarse regering doorgaat met het uitvoeren van een migratiebeleid dat geheel is gericht op het garanderen van de veiligheid van Hongarije”, aldus Szijjarto.