Hoop doet leven ……….Behandelwijzer:     https://www.olvg.nl/content/download/35235/587448/file/behandelwijzer%20immunotherapie.pdf   

Immunotherapie

 over deze informatie

Immunotherapie is een behandeling die een afweerreactie tegen kankercellen stimuleert. Deze behandeling versterkt of verandert uw eigen afweersysteem, zodat het de kankercellen beter kan doden.

De behandeling werkt niet direct in op de tumor, zoals bijvoorbeeld chemotherapie, maar is gericht op het afweersysteem zelf. Dit is uniek aan immunotherapie.

Verschillende vormen

Er bestaan verschillende vormen van immunotherapie. Er wordt veel onderzoek gedaan om nieuwe vormen van immunotherapie te ontwikkelen en bestaande vormen te verbeteren. Een aantal vormen is officieel geregistreerd voor de behandeling van verschillende soorten kanker. Andere zijn nog in ontwikkeling en worden alleen gegeven als experimentele therapie.

De volgende vormen van immunotherapie worden als reguliere behandeling gegeven:

De volgende vormen van immunotherapie zijn nog in ontwikkeling:

  • vaccins
  • TIL therapie
  • T-cel receptor (TCR) gentherapie

Over deze experimentele vormen van immunotherapie kunt u meer lezen bij nieuwe ontwikkelingen.

Hoe werkt immunotherapie?

Immunotherapie kan op 2 manieren werken:

  • Het maakt kankercellen zichtbaar voor het eigen afweersysteem.
  • Het versterkt of verandert de activiteit van het eigen afweersysteem.

De meest ontwikkelde vorm van immunotherapie zijn de monoklonale antilichamen. Monoklonale antilichamen zijn eiwitten (afweer- of antistoffen) die in het laboratorium worden ontwikkeld. Ze worden zo gemaakt dat ze specifieke eiwitten op de buitenkant van kankercellen kunnen herkennen en eraan binden. Deze eiwitten zijn vaak betrokken bij communicatie tussen verschillende cellen. Na binding aan deze eiwitten hebben monoklonale antilichamen 1 of allebei van de 2 bovenstaande werkingen:

  • Of uw eigen afweercellen binden aan de antilichamen op de kankercellen. Hierna kunnen de afweercellen de kankercellen vernietigen.
  • Of de antilichamen versterken het eigen afweersysteem.

 

Cytokinen (en veel van de andere vormen van immunotherapie, waaronder ook de experimentele vormen) werken op de 2e manier. Ze versterken of veranderen de activiteit van het eigen afweersysteem tegen de kankercel.
Afweersysteem

T-cellen zijn afweercellen die een belangrijke rol spelen binnen het afweersysteem, ook wel immuunsysteem genoemd. Deze T-cellen herkennen kleine stukjes eiwit aan de buitenkant van cellen die anders zijn dan bij normale cellen. Cellen die geïnfecteerd zijn met een virus hebben bijvoorbeeld zulke stukjes eiwit aan de buitenkant. Deze cellen worden door T-cellen aangewezen als ongezond waarna ze vernietigd kunnen worden.

Op deze manier kunnen de T-cellen soms ook kankercellen herkennen. Kankercellen hebben veranderingen in het erfelijk materiaal, het DNA. Deze veranderingen zorgen voor het afwijkende gedrag van een kankercel zoals het continue blijven delen van de cel. Maar leiden dus ook tot afwijkende stukjes eiwit aan de oppervlakte van de cel.

Helaas ziet het afweersysteem kankercellen vaak als niet gevaarlijk. Ze lijken bijvoorbeeld teveel op gewone cellen of kunnen zich als het ware onzichtbaar maken. Het afweersysteem komt dan niet in actie. Soms reageren T-cellen wel, maar slagen ze er niet in om de kankercellen goed op te ruimen. Bijvoorbeeld omdat de kankercellen signalen geven aan de T-cellen om niet in actie te komen.

Voor een goede afweerreactie door T-cellen tegen kankercellen zijn er 2 dingen nodig:

  • De kankercellen moeten stukjes eiwit laten zien aan hun oppervlakte die anders zijn dan bij gewone cellen. Dit zorgt ervoor dat T-cellen kunnen zien dat het hier niet gaat om gewone cellen.
  • Er moet geen rem zitten op de activiteit van de T-cellen.

Dit zijn precies de 2 eerder genoemde werkingen die immunotherapie kan hebben.

Doel van immunotherapie

 over deze informatie

U kunt immunotherapie krijgen als:

  • palliatieve behandeling
  • aanvullende behandeling

Palliatieve behandeling

Als de ziekte niet (meer) genezend kan worden behandeld, is een palliatieve behandeling mogelijk. Deze behandeling is gericht op:

  • het remmen van de ziekte
  • het verminderen van klachten
  • het voorkomen en bestrijden van klachten

Het doel van de palliatieve behandeling is de kwaliteit van leven te verbeteren. Bij een klein deel van de patiënten die palliatief met immunotherapie worden behandeld, wordt de tumor geheel vernietigd. Bij deze patiënten kan de tumor vaak ook langdurig wegblijven.
Aanvullende behandeling

Een aanvullende behandeling wordt gegeven na de in opzet genezende behandeling. Bijvoorbeeld immunotherapie na een operatie of bestraling om eventueel achtergebleven kankercellen te vernietigen. Of om eventuele zeer kleine, onzichtbare uitzaaiingen buiten het operatie- of bestralingsgebied te vernietigen. Deze uitzaaiingen heten micrometastasen. Deze aanvullende behandeling is gericht op het vergroten van de kans op genezing. Dit wordt ook wel een adjuvante behandeling genoemd.

Uw arts zal u uitleggen met welke bedoeling hij een behandeling met immunotherapie aan u voorstelt.

Spanningen door de behandeling

 over deze informatie

Spanningen rondom uw ziekte en/of de behandeling kunnen van invloed zijn op hoe u zich voelt. U kunt zich prikkelbaar en somber voelen, of emotioneel en wankel.

Daardoor krijgt u misschien last van:

  • rug- of nekklachten
  • slapeloosheid
  • hoofdpijn
  • concentratieproblemen

Het is niet altijd precies te zeggen waar deze klachten precies vandaan komen. Door de behandeling kan ook uw conditie achteruit gaan.
Adviezen

  • Neem voldoende rust.
  • Doe uw dagelijkse activiteiten in een aangepast tempo als dat nodig is
  • Zorg voor genoeg ontspanning en afleiding.
  • Misschien kunt u hulp in huis nemen, via familie, vrienden of de thuiszorg
  • Blijf bewegen. U kunt zich aanmelden voor een revalidatieprogramma. Vraag uw huisarts of specialist hiernaar.
  • Pas uw werk aan of stop tijdelijk met werken. Meer informatie over werken en kanker.
  • Ontspanningsoefeningenkunnen u helpen.

Bespreek met uw huisarts of specialist wat voor u zinvol kan zijn.

Monoklonale antilichamen bij immunotherapie

 over deze informatie

Monoklonale antilichamen zijn eiwitten (afweer- of antistoffen) die in het laboratorium worden ontwikkeld. Zij worden zo gemaakt dat ze receptoren op de buitenkant van specifieke kankercellen kunnen herkennen en eraan binden. Receptoren zijn eiwitten aan de buitenkant van cellen die werken als ontvangers voor signalen uit de omgeving van de cellen. Na binding aan deze receptoren hebben monoklonale antilichamen bij immunotherapie 1 van de 2 onderstaande werkingen.

Monoklonale antilichamen maken kankercellen zichtbaar voor het afweersysteem

Deze monoklonale antilichamen binden direct aan de kankercellen doordat ze specifieke eiwitten op de kankercellen herkennen. Afweercellen herkennen kankercellen met gebonden antilichamen op hun oppervlakte. Vervolgens worden de kankercellen vernietigd door het afweersysteem.

Monoklonale antilichamen versterken de T-cel respons tegen de tumor

Deze groep van monoklonale antilichamen zijn gericht op stimulatie van het afweersysteem. Hierbij binden de monoklonale antilichamen aan specifieke eiwitten op afweercellen (T-cellen) of kankercellen. Deze eiwitten werken als schakelaars. De binding van monoklonale antilichamen leidt tot het aan- of uitzetten van deze schakelaars en vervolgens activering van het eigen afweersysteem. De binding kan direct een stimulerende werking hebben op T-cellen. Of kan ervoor zorgen dat de remmende werking van kankercellen op het afweersysteem wordt geblokkeerd.

Overzicht middelen

Op SIB op maat kunt u een overzicht zien van middelen die worden ingezet als immunotherapie. Selecteer links in het scherm ‘selecteer middelen’. Selecteer vervolgens bij middelen ‘immunomodulantie’. U kunt hier ook de bijwerkingen van de middelen vinden.

Hoe wordt immunotherapie gegeven?

 over deze informatie

Immunotherapie wordt op verschillende manieren gegeven. Dit is afhankelijk van de soort immunotherapie. De medicijnen worden toegediend:

  • via een infuus: rechtstreeks in een ader
  • subcutaan: injectie onder de huid

De meeste middelen krijgt u via een infuus. Hiervoor moet u naar het ziekenhuis.

De duur van de behandeling is heel erg afhankelijk van het medicijn. Over het algemeen krijgt u een paar behandelingen. De medicijnen hebben meestal een langdurig effect. Dit komt doordat het immuunsysteem een geheugen opbouwt tegen de tumor.

Hoop doet leven.

https://www.kanker.nl/bibliotheek/immunotherapie/behandeling/741-immunotherapie