Strafproces tegen Willem Holleeder.

Strafproces tegen Willem Holleeder.

Live – Einde eerste zittingsdag, Holleeder: ‘Endstra hoefde niet bang voor mij te zijn’

Vandaag begint het strafproces tegen Willem Holleeder (59). Al jaren wordt hij in verband gebracht met liquidaties in de onderwereld. Dit is de eerste keer dat hij zich bij de rechter voor moord moet verantwoorden. Volg in dit liveblog de belangrijkste ontwikkelingen.

    1.  

      Einde eerste zittingsdag

      De eerste zittingsdag van het Vandros-proces zit erop. In het laatste uur werd gesproken over John Mieremet en de huurmoord op Willem Endstra.

      Holleeder: ‘Endstra zat aan een touwtje van Mieremet. Mieremet is een impulsief iemand. Toen Sam (Klepper, red.) er nog was, was dat niet zo’n probleem. Maar nu was ie alleen. En daar ben ik het slachtoffer van. Slachtoffer is misschien een groot woord, ik ben gewoon de lul.’

      Voorzitter: ‘Endstra werd dus van twee kanten belaagd, dat is het beeld dat ontstaat. Dat heeft overigens niet tot een aangifte geleid. Endstra durfde geen aangifte te doen, begrijp ik, en hij betaalde uiteindelijk 20 miljoen aan u. Dat is wat de rechter vaststelt.’

      Holleeder: ‘Ook is vastgesteld dat ik dat niet heb. Dat is mij niet betaald. Hij hoefde niet bang voor mij te zijn.’

      Voorzitter: ‘Vervolgens werd Endstra doodgeschoten. Dan volgen Houtman, Mieremet en Thomas van der Bijl. Daar komen we de komende dagen op terug.’

    2.  

      Handleiding

      In het proces-Holleeder staat veel op het spel: als hij wordt veroordeeld, dreigt voor hem levenslang. Lees hier meer over de verdachte zelf, de aanklagers, advocaten en rechters in zijn proces en de mensen die hij zou hebben laten vermoorden.

    3.  

      ‘Wim, je moet Cor voor zijn’

      In de extra beveiligde rechtbank wordt nog steeds gesproken over Cor van Hout.

      Voorzitter: ‘Als Cor thuis was, moest de luxaflex half open of half dicht.’

      Holleeder: ‘Dat zegt Astrid, dat is echt onzin. Want dat zou betekenen dat je daar de hele dag langs moet rijden om te zien hoe de lamellen hangen, hoewel hij maar twee dagen per maand thuis was.’

      ‘Astrid heeft altijd gezegd: Wim, je moet Cor voor zijn, want hij gaat jou vermoorden. Ik heb gezegd: dat doet ie niet. Zij probeerde me op te zetten tegen Cor: ‘Hij haat je.’ Ik zei: ‘Hij gaat me toch niet doodschieten omdat ie me haat?’ Dan zei ze: ‘Ik heb twee dagen lopen hyperventileren om wat hij heeft gezegd. Ik wil aangifte doen.’ Die tap heb ik voor u. Dat is Astrid.

    4.  

      Holleeder over Cor van Hout

      Hij heeft Sonja slechter behandeld dan ik dacht. U zult het zien aan de tapgesprekken

      Holleeder over Cor van Hout, de man van zijn zus Sonja

      Holleeder: ‘De oorzaak van de ruzie met Sonja, waardoor ik onaardig tegen haar heb gedaan, was dat we geen film wilden. Dat zou voor de kinderen niet goed zijn. Cor heeft een testament gemaakt dat hij geen film wilde. Dat is toch doorgezet. Daar is die ruzie over ontstaan.’

      ‘We hadden geld, en dat hebben we geïnvesteerd. We hebben twee zakken opgegraven toen we zagen dat we gevolgd werden. Dat hebben we verdeeld onder elkaar. We hebben dat geld begraven en zijn toen naar Frankrijk gegaan.’

      Voorzitter: ‘Cor ging in de hasj, toen kwam er een scheiding tussen u en hem. U zegt: hij dronk te veel.’

      Holleeder: ‘De scheiding kwam door wat Cor met iedereen had. Dat zult u horen in de tapgesprekken, het is zielig hoe Sonja door hem geterroriseerd is. Het is verschrikkelijk wat hij deed.’

      ‘Cor sloeg Sonja. Het is vervelend om over Cor te praten omdat hij er niet meer is. Maar door Astrid moet ik nu wel. Ze lag bij de kinderen, moest bij hem komen liggen, dan ging ie op haar liggen en een beetje rommelen waar ze niks aan heb (sic), en als ze dat niet wilde, kreeg ze klappen.’

      ‘Als je daar geen ruzie mee kreeg, dan is er iets niet goed met je. Hij heeft Sonja slechter behandeld dan ik dacht. U zult het zien aan de tapgesprekken.’

    5.  

      De Heinekenontvoering

      De rechtbank in het proces tegen Holleeder
      De rechtbank in het proces tegen Holleeder © Guus Dubbelman / de Volkskrant

      De voorzitter: ‘Heineken, laten we het daar kort over hebben. Jullie hadden die al een aantal jaren in voorbereiding. De ontvoerders eisten 35 miljoen gulden. Aanvankelijk werd Rob Grifhorst als het brein gezien, ook uw vader, werkzaam geweest bij Heineken, werd gearresteerd. U vluchtte met Cor van Hout naar Parijs. Daar werd u gearresteerd. Nederland en Frankrijk hadden geen uitleveringsverdrag voor dat delict. In 1986 werd u alsnog uitgeleverd. Frans Meijer moest naar het Pieter Baan Centrum. Hij heeft gezegd dat het losgeld is verbrand. Gelooft u dat?’

      Holleeder: ‘Nee, natuurlijk niet.’

      Voorzitter: ‘Dan moet je ook wel hartstikke gek zijn.’

      Holleeder schiet in de lach.

      Voorzitter: ‘Wie betaalde het feest toen u vrijkwam?’

      Holleeder: ‘Rob Grifhorst. Ik heb daar niet om gevraagd.’

      Voorzitter: ‘Wat werd daar als openingsnummer gespeeld?’

      Holleeder: ‘Wat ze zeggen klopt. Heerlijk, Helder, Heineken.’

      Voorzitter: ‘Daarna heeft Peter R. de Vries een boek geschreven over de ontvoering.’

      Holleeder: ‘Ik was daar tegen, Sonja was daar tegen, Rob Grifhorst was tegen. Maar Cor heeft dat toch gedaan. En we hebben afgesproken: als er een film van komt, dan delen we dat met z’n vieren.’

      Voorzitter: ‘Peter R. de Vries, ik ben geneigd om hem Peter de Vries te noemen. Het noemen van je tweede voorletter ken ik eigenlijk alleen van Annie M.G. Schmidt. En John F. Kennedy. Het hof noemt hem P. Rudolf de Vries.’

      Holleeder lacht.

    6.  

      Holleeder wordt gehoord

      Ik heb altijd alles voor mijn familie gedaan, altijd voor ze klaargestaan, altijd geholpen

      Willem Holleeder

      Holleeder wordt gehoord. Hij zegt: ‘Ik heb altijd alles voor mijn familie gedaan, altijd voor ze klaargestaan, altijd geholpen. Als je alle tapgesprekken achter elkaar zet, blijkt dat ook. Ik ben geen monster.’

      Even later, weer over zijn familie: ‘Mijn broertje is ook een lieve jongen. Met Sonja had ik altijd veel op, maar Astrid was altijd al een probleem. Die maakte altijd problemen, ook met mijn moeder. Dan is zeven jaar wel een groot leeftijdsverschil.’

      De voorzitter: ‘Van uw vrienden is bijna niemand meer over. Is dat zo?’

      Holleeder: ‘Ik ken sommigen die zijn overleden.’

      Voorzitter: ‘Bent u in een wereld verzeild geraakt waarin mensen omvallen, worden geliquideerd, zich alleen veilig voelen als ze voortdurend over hun schouder kijken? Waarin je uiteindelijk heel eenzaam wordt?’

      Holleeder: ‘Nee. Wat er wel is gebeurd: we wisten van tevoren dat Cor zou worden neergeschoten. Ik heb mij toen laten beveiligen. Ik heb mijn Golf laten bepantseren en sindsdien altijd in gepantserde auto’s rondgereden. Van Looijen (een rechercheur, red.) kwam bij allerlei personen langs, ook bij Endstra en bij mij, dat we op liquidatielijstjes stonden. Maar ik ben niet paranoia, ik ben een nuchter denkend iemand.’

    7.  

      Peter R. de Vries achter kogelvrij glas

      Peter R. de Vries komt aan bij de speciaal beveiligde rechtbank. De rechtszaak tegen Willem Holleeder is vandaag begonnen.
      Peter R. de Vries komt aan bij de speciaal beveiligde rechtbank. De rechtszaak tegen Willem Holleeder is vandaag begonnen.© ANP

      13.00, na de schorsing: Peter R. de Vries wordt vanuit de perszaal de zittingszaal binnengeroepen door rechtbankvoorzitter Frank Wieland. Even later zien de journalisten De Vries achter het kogelvrije glas voor de rechtbank in het verdachtenbankje zitten. Wieland legt hem uit: ‘U wilt als getuige een verklaring afleggen, maar u bent ook getuige, daarmee heeft u zichzelf in een wat ongemakkelijke positie gemanoeuvreerd. Dan mag u eigenlijk niet als getuige bij dit proces aanwezig zijn.’

      ‘Ik ben als journalist geaccrediteerd’, zegt De Vries. ‘En ik heb nog geen oproep gekregen om te getuigen.’ Maandag 9 en donderdag 12 april moet hij getuigen, stelt Wieland. Hij vraagt de officier daartoe ter plekke een uitschrijving te doen. ‘U kunt meneer gewoon aanzeggen’, reageert officier Tammes, ‘dan hoef ik niks te schrijven.’

      Eerder weigerde De Vries om achter de schermen een verklaring af te leggen bij de rechter-commissaris. Hierna besloot de rechter-commissaris hem niet te gijzelen, ondanks het feit dat verklaren verplicht is. Mocht De Vries alsnog bereid zijn om achter de schermen een verklaring af te leggen, dan zal hij het proces mogelijk mogen bijwonen als toehoorder en journalist.

    8.  

      ‘Getuigen zijn leugenachtig’

      De rechters in het proces
      De rechters in het proces © Guus Dubbelman / de Volkskrant

      Wij vrezen voor een trial by media, maar wij hebben vertrouwen in deze rechtbank.

      Advocaat Sander Janssen

      Op de schermen in de beveiligde rechtbank in Osdorp toont advocaat Janssen een ‘samengevat’ lijstje van talloze geliquideerden ‘in die tijd’, en een schema dat de recherche maakte in 2004 – een ingewikkeld draadwerk van aan elkaar gelieerde personen. Veel liquidaties uit die tijd houden verband met ‘heel veel ontwikkelingen, zoals de Tweede Wereldoorlog voortkwam uit het Verdrag van Versailles dat weer voortkwam uit de Eerste Wereldoorlog enzovoorts’.

      Aan de moord op Cor van Hout, Holleeders zwager, zijn twee moordpogingen voorafgegaan. Allerlei verdachten duiken daarbij op, stelt advocaat Janssen. Het zou te wijten zijn aan drugsbaron John Mieremet, die Willem Holleeder heeft zwartgemaakt in een interview met de Telegraaf. Aan dit interview, afgenomen door misdaadjournalist John van den Heuvel, zou Holleeder zijn ‘bijna mythische status’ in de onderwereld te danken hebben.

      Astrid Holleeder heeft volgens Janssen haar contacten in de media misbruikt om haar broer eveneens zwart te maken, door ‘haar versie van de gebeurtenissen te geven’. Ook haar boek Judas is daarvan een voorbeeld. Janssen: ‘Wij moesten destijds op onze tong bijten om daar niet op te reageren, maar wij vinden dat die discussie hier moet plaatsvinden, in de rechtbank.’

      De zus van Willem Holleeder brengt haar versie van de waarheid zo op volstrekt kritiekloze wijze in de openbaarheid, zegt de raadsman. ‘Wij vrezen voor een trial by media, maar wij hebben vertrouwen in deze rechtbank.’

      Hij zegt de komende tijd ‘de andere kant van het verhaal’ te zullen vertellen, en duidelijk maken dat de erfenis van Cor van Hout niet, zoals de getuigen stellen, van belang was voor Holleeder. Ook wil hij aantonen dat de getuigen ‘leugenachtig’ zijn en dat de verdachte niet is betrokken bij alle genoemde liquidaties.

    9.  

      ‘Het zal Holleeder wel zijn geweest’

      Meneer Holleeder wil zo volledig en transparant mogelijk zijn verdediging gaan voeren

      Advocaat Sander Janssen

      Advocaten Sander Janssen (L) en Robert Malewicz komen aan bij de rechtbank om de belangen van hun client Willem Holleeder te behartigen.
      Advocaten Sander Janssen (L) en Robert Malewicz komen aan bij de rechtbank om de belangen van hun client Willem Holleeder te behartigen. © ANP

      Van diepgravende motieven anders dan ‘het zal Holleeder wel zijn geweest, want die had ruzie met al die mensen’, is het in Passage niet gekomen, stelt de raadsman. ‘Wij zijn niet van zins om Passage nog eens over te doen.’ Voor het onderzoek Kolbak, stelt Janssen, geldt in feite hetzelfde. Ook daar is zo’n beetje iedereen uit de Amsterdamse onderwereld gehoord, waardoor Kolbak enorm groot is geworden. ‘Ook dat onderzoek gaan we niet overdoen.’

      Wel zullen de verdediging en het OM uit die dossiers putten. Holleeders raadslieden hebben echter wel ontdekt dat een vooronderstelling dat de aankoop van een pand leidde tot een ruzie tussen Holleeder en de geliquideerde Houtman onjuist is. Dat hopen zij in dit proces te gaan aantonen.

      De advocaten zullen hun pleidooien publiceren op hun website, zodat het publiek ‘er kennis van kan nemen hoe wij het onderzoek oppakken’. Hun doel is, zo zegt Janssen, nou eens uitzoeken wat er in die zaken Kolbak en Passage daadwerkelijk is gebeurd.

      Ten aanzien van Holleeder zou zich al zo’n ‘vastomlijnde overtuiging van schuld’ hebben afgetekend, dat het aantonen van zijn onschuld een ‘ambitieus voornemen’ lijkt. ‘Meneer Holleeder wil zo volledig en transparant mogelijk zijn verdediging gaan voeren.’

    10.  

      Holleeder reageert

      De rechters zitten klaar voor de start van het proces
      De rechters zitten klaar voor de start van het proces © Guus Dubbelman / de Volkskrant

      Na het openingsstatement van beide aanklagers vraagt verdachte Willem Holleeder de rechtbankvoorzitter of hij meteen op de twee officieren mag reageren. Hij krijgt het woord: ‘Over die tapgesprekken: ik heb daar zelf via mijn advocaat om gevraagd. Daar wil ik graag op terugkomen als u mij ondervraagt over het boek. Het klopt dat ik in Kolbak (een eerdere afpersingszaak, red.) niet de waarheid heb verteld over Goudsnip, en over Hillis. Voor de rest heb ik de waarheid verteld.’

      Holleeders advocaat Sander Janssen refereert aan het feit dat Holleeder afscheid moest nemen van zijn vertrouwde advocaat, Stijn Franken, met wie hij al 9 jaar samenwerkte, en moest wennen aan twee nieuwe advocaten – Robert Malevich en Janssen zelf, die zich in het omvangrijke dossier moesten inlezen. En het onderzoek is nog steeds niet helemaal afgerond, zegt hij.

      Franken moest de verdediging neerleggen omdat Sandra den Hartog, die door Franken in het verleden werd verdedigd, tegen zijn cliënt Holleeder ging getuigen.

      Sander Janssen ‘durft te beweren’ dat door het enorm omvangrijke leeswerk van het hele Holleeder-dossier dat ‘er geen procesdeelnemer zal zijn die dat allemaal heeft gelezen’.

      Er is geen technisch bewijs, zegt Janssen, dat Holleeder bij moorden was betrokken. Zijn verhouding tot de slachtoffers wordt centraal gesteld, aldus de advocaat. Het gaat uitsluitend om mondelinge verklaringen, en daarmee onderscheidt deze zaak – Vandros genaamd – zich van het omvangrijke liquidatieproces Passage.

      In Passage werden motieven aangedragen als ondersteunend bewijs, zegt Janssen, maar in Vandros zijn motieven tot direct bewijs geparachuteerd. De rechtmatigheid, betrouwbaarheid en bruikbaarheid van die verklaringen moet nog maar worden bewezen. ‘De kroongetuigen verklaren niet op basis van eigen wetenschap’, stelt Janssen. ‘Zij doen dat op grond van opgedane indrukken of conclusies.’

      Ook wijst de advocaat erop dat de rechtbank Amsterdam – die Dino S. in Passage vrijsprak – tot een ander oordeel kwam dan het hof, die Dino S. veroordeelde tot levenslang. ‘Dus zo heel eenduidig is het bewijs in deze zaak niet’, zegt Janssen.

  •  

    Proces begonnen

    Belangstellenden moeten langer wachten voordat de zaak begint
    Belangstellenden moeten langer wachten voordat de zaak begint© ANP

    Het proces-Holleeder is zojuist, 40 minuten te laat, begonnen. ‘Het lijkt alsof de rechtbank aan de koffie zat, maar dat is niet zo’, opent rechtbankvoorzitter Frank Wieland de zitting. ‘Nog niet iedereen was binnen.’

    Na een intensieve screening van alle pers en bezoekers, begint officier Sabine Tammes haar openingsstatement: ‘Na meer dan drie jaar begint vandaag de zaak Vandros.’ Ze leest de uitgebreide tenlastelegging voor, die erop neerkomt dat Willem Frederik Holleeder wordt verdacht van het opdracht geven tot vijf liquidaties, een poging daartoe, doodslag en poging tot doodslag, en deelname aan een criminele organisatie.’ Tammes leest de namen van de doden voor: Cor van Hout, Kees Houtman, Thomas van der Bijl, Willem Endstra en John Mieremet. Bij de liquidatie van Cor van Hout vond ook Robert ter Haak de dood, en raakte Endstra’s zakenrelatie David Denneboom ernstig gewond. De verdachte ontkent alle aan hem ten laste gelegde feiten.

    Er is veel publiciteit rond Holleeder geweest, zegt officier Tammes, en ook nu is de belangstelling van de pers groot. Dat valt Holleeder zelf aan te rekenen: hij zocht aandacht, onder meer door te rappen met Lange Frans en aan te schuiven in het NTR-programma College Tour. Hij is naast kaas het belangrijkste Nederlandse product, zo citeert officier Tammes Holleeders voormalige handlanger Josic.

    Met zijn mediaoptredens wist Holleeder zich te positioneren als knuffelcrimineel. Maar, zegt de aanklager, ‘hij is geen topcrimineel of de knuffelvariant, maar een ordinaire ontvoerder, afperser en, naar de mening van het OM, moordenaar’.

    Niet alleen Willem Holleeder zocht de publiciteit, ook zijn jongste zuster liet zich niet onbetuigd, vervolgt Tammes. Astrid Holleeder gaf vele interviews, ‘en wij betreuren dat. Wij vinden dat de discussie zich hier moet afspelen, en niet in NRC, de Telegraaf of de Libelle’.

    De zussen en Holleeders ex-vriendin Sandra den Hartog zijn echter tegen Willem gaan verklaren omdat zij geen andere uitweg zagen, zo vervolgt Tammes haar openingsstatement. ‘Astrid heeft aangegeven dat ze ondanks haar verklaringen liefde voelt voor haar broer. Voor hun gemoedsrust melden wij dat wij pal achter deze getuigen staan.’

  •  

    De verdedigers

    Robert Malewicz (l) en Sander Janssen (r) op weg naar een pro-formazitting in het Holleeder-proces in september vorig jaar.
    Robert Malewicz (l) en Sander Janssen (r) op weg naar een pro-formazitting in het Holleeder-proces in september vorig jaar.© ANP

    Sander Janssen en Robert Malewicz, twee jonge advocaten, verdedigen vanaf vandaag de belangen van Holleeder. Na het uitputtende liquidatieproces Passage volgt opnieuw een megastrafzaak. Het wordt, zeggen collega’s, ‘de zaak van Sander en Robert tegen de rest’.

    De strafzaak wordt een juridisch huzarenstukje met een tamelijk gewisse uitkomst: de veroordeling van Holleeder, linksom of rechtsom, voor moorden, pogingen hiertoe en het lidmaatschap van een criminele organisatie. Alleen luchtfietsers geloven in zijn onschuld, en daartoe behoren Janssen en Malewicz niet. In het Algemeen Dagblad zei Janssen er in 2016 dit over: ‘Het heeft geen zin te denken in winst en verlies. Ik zie een gapend gat tussen het beeld dat in praatprogramma’s, artikelen en boeken is geschetst en wat in de dossiers is ingebracht. In dat gat doen wij ons werk.’

  •  

    Wat kost Holleeder?

    Live - Einde eerste zittingsdag, Holleeder: 'Endstra hoefde niet bang voor mij te zijn'
    © de Volkskrant

    Al vier decennia houdt Willem Holleeder, die over drie maanden 60 wordt, politie en justitie bezig. Zijn naam duikt op in meer dan honderd strafrechtelijke onderzoeken. Zeven advocaten versleet hij. Minstens tien officieren van justitie bogen zich over zijn daden. Opgeteld bracht hij maandenlang door in rechtszalen en ruim 17 jaar in de gevangenis. Staatsbeveiligers stonden aan zijn bed toen Holleeder in een Leids ziekenhuis aan zijn hart werd geopereerd: hij mocht immers niet ontsnappen of door tegenstanders worden geliquideerd. Ruim 230 getuigen, in binnen- en buitenland, werden voor zijn huidige proces gehoord.

    Bijna alles is al over hem geschreven. Eén vraag is nog niet gesteld: hoeveel heeft Willem Holleeder de Nederlandse belastingbetaler gekost? En: wat mág een misdadiger kosten? Justitieverslaggevers Elsbeth Stoker en Wil Thijssen, die de komende maanden voor de Volkskrant de zaak op de voet volgen, zochten het uit.

Leave a reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Het weer

Follow Us

    Kalender

    februari 2018
    MDWDVZZ
    « jan mrt »
     1234
    567891011
    12131415161718
    19202122232425
    262728 

    Pin It on Pinterest

    Share This