Iran-deal: Van America first naar America all alone?

ANALYSE – Koffiedik-kijken met Klokwerk: het zou best wel eens kunnen dat de VS met het opzeggen van de Iran-deal vooral zichzelf isoleert. Voor een oorlog van de VS met Iran hoeven we vooralsnog wellicht niet te vrezen. 

Het opzeggen van de Iran-deal door Donald Trump houdt de gemoederen flink bezig. Veel mensen aan de linkerzijde vooral vinden het een ramp voor de diplomatie, en verwachten dat het een opmaat zal vormen naar een wapenwedloop en uiteindelijk een oorlog van de VS tegen Iran. Veel mensen ter rechterzijde, zoals columnist Afshin Elian, noemen het juist een moedige zet. Iran is volgens deze mensen een gevaar, of ze nu een gesprekspartner is of niet, en isolatie van Iran is alleen maar goed. Wellicht hopen ze stiekem zelfs op die oorlog.

Het blijft natuurlijk koffiedik kijken, maar ik denk dat beide een verkeerde inschatting maken. Ik heb goede hoop dat er geen wapenwedloop komt, en geen oorlog met Iran, en geef het een goede kans dat de diplomatie uiteindelijk zelfs zal zegevieren.

Wat opvalt aan het standpunt van Elian, is dat hij verwijst naar de eerdere afwijzing van de Iran-deal door Saudi-Arabië, Israël en Egypte. Mijn reactie zou zijn dat als je die landen nodig hebt als kompas voor wat goed is voor de wereld en het Midden-Oosten, er ergens toch een draadje is losgeraakt.

Wat veel belangrijker is, zijn de reacties vanuit de EU landen, China, Rusland, en Iran zelf. Groot Brittannië, Frankrijk en Duitsland hebben al aangegeven verder te willen met de deal. Iran zelf heeft aangegeven verder te willen met de landen die nog wel deel willen nemen aan een akkoord. Ook China en Rusland hebben inmiddels aangegeven hier verder mee te willen gaan.

In sommige analyses wordt gesteld dat landen niet zo snel met Iran zullen willen handel drijven, omdat ze daarmee het risico lopen van sancties van de Verenigde Staten. Maar feitelijk heeft de hele economische wereld buiten de VS al aangegeven door te willen gaan, en als de VS de hele wereld sancties op wil leggen, treft ze vooral zichzelf. Wellicht is het opzeggen van de Iran-deal door Trump economisch gezien juist goed nieuws voor de EU-landen, China en Rusland, want de economie van Iran is weliswaar erg klein, ze heeft wel een enorme potentie.

Teken aan de wand is dat de beurzen uiterst koeltjes reageren op het opzeggen van de Iran-deal.

“Het feest voor de grote Duitse en Franse multinationals gaat dus niet door”, schrijft Ellian. Maar daar vergist hij zich wellicht nogal, want het feest gaat voor de Duitse, Franse, Russische en Chinese bedrijven dus waarschijnlijk wél gewoon door. Alleen voor die uit de VS niet. Zodoende denk ik dat de VS voornamelijk zichzelf in de vingers snijdt met deze beweging.

Maar, zo wordt gesteld, dat kan de VS kantelen door een oorlog tegen Iran te beginnen. Economisch gezien kan de VS weliswaar absoluut niet alleen staan naast een blok van de EU, China en Rusland, militair gezien kan zij dat wel.

Voor een oorlog zal er echter ook nog een hoop moeten veranderen. Trump staat er heel anders voor dan Bush toen hij Afghanistan en later Irak aanviel. Bij Afghanistan en Irak was het in het kader van de recente geschiedenis en de aanslagen op 11 september 2001 makkelijk deze landen geloofwaardig als agressors af te schilderen. Bij Iran anno 2018 wordt dat heel lastig, want Iran gedraagt zich de laatste jaren vooral erg meegaand, en is duidelijk op zoek naar diverse bondgenoten. De beweging van Trump wordt dan ook door slechts 1 op de 3 burgers van de VS gesteund.

Trump zal voor een inval in Iran bovendien het Pentagon achter zich moeten krijgen, en het is zeer de vraag of de commandeurs een dergelijk avontuur aandurven met een zo grillige commander-in-chief. Het lukt Trump al niet eens zijn eigen team in het Witte Huis bij elkaar te houden.

Dat was in de tijden van Bush jr wel anders: hij had een team dat als één man achter de koers van de president stond en hem in al zijn beslissingen steunde. Bovendien had Bush destijds steun van Groot Brittannië, en bestond zijn ‘coalition of the willing’ na de aanval uit 35 landen. Dat gaat Trump echt niet zomaar lukken. Bovendien had Bush nog niet het recente trauma van twee totaal uit de hand gelopen en mislukte oorlogen aan zijn broek hangen – hetgeen Trump met Bush’ oorlogen wel heeft.

Enfin, dit alles blijft zoals gezegd koffiedik kijken, maar ik zet mijn 50 centen erop dat het allemaal zo’n vaart niet loopt, en dat Trump met deze move vooral zichzelf in de vingers snijdt. Mensen die anders denken laten zich wellicht meer leiden door hun eigen angsten of wensen, dan door hun gevoel voor de realiteit. Hoewel sommige mensen scherp zullen opmerken dat mijn wens in de kop boven dit artikel staat, en dat mijn analyse wellicht meer daarmee te maken zal hebben. Wie er gelijk krijgt? We gaan het zien.