President Erdogan kondigde het project al aan toen hij eind mei op campagne was in Bosnië YTB
GESCHREVEN DOOR
Gulsah Ercetin

redacteur Buitenland

De Turkse overheid is bezig met het opzetten van weekendscholen in verschillende landen, waaronder Nederland. Dat bevestigt de YTB, een Turkse overheidsinstantie gericht op Turken in het buitenland, aan de NOS. Jonge Turken in het buitenland zullen op de scholen ongeveer vijf uur per weekend les krijgen: twee uur Turkse taalles, en drie uur geschiedenis, godsdienst, kunst en maatschappijleer. Het onderwijs wordt grotendeels gefinancierd door de Turkse overheid.

Het ‘weekendscholenproject’, officieel Anadola Hafta Sonu Okullar Proje Destek Programi genoemd, is erop gericht om de identiteit en cultuur van jonge Turken die in het buitenland wonen te behouden en om de banden te versterken met het vaderland. “Je staat steviger in je schoenen als je goed je moedertaal spreekt en je je bewust bent van je culturele achtergrond”, meldt een woordvoerder van de YTB.

De klassen op de scholen moeten uit minimaal 15 en maximaal 25 leerlingen bestaan. De kinderen moeten minimaal 32 weken de vakken volgen, en niet langer dan 40 weken. Ze worden ingedeeld in drie leeftijdscategorieën: van 6 tot 9 jaar, 10 tot 13 jaar en 14 tot 17 jaar. Een school met één groep ontvangt een financiering van maximaal zo’n 7.000 euro. Dat loopt op tot 11.000 euro bij twee groepen en 15.000 euro bij drie groepen.

Het project wordt gesteund door de Turkse overheid en via giften. Ook aan ouders zal worden gevraagd of ze een bijdrage willen leveren. Onder meer non-profitorganisaties en maatschappelijke organisaties kunnen een aanvraag indienen. Ze moeten dan zelf op zoek gaan naar een locatie. Overigens zegt Ankara dat het maar een beperkt budget heeft. Volgens een woordvoerder kunnen niet alle aanvragen worden goedgekeurd.

Ook organisaties die bijvoorbeeld Turkse lessen in het buitenland al faciliteren mogen meedoen. Volgens de YTB zijn het geen officiële scholen, maar cursussen van tien maanden.

In mei maakte de Turkse president Erdogan al bekend dat dit project zou beginnen.Hij herhaalde dat Turken in Europa hun godsdienst en de Turkse taal moeten beschermen, omdat die volgens hem anders verloren gaan. Turkije wil het project ook in bijvoorbeeld Duitsland, Frankrijk en België starten.

Het is niet de eerste keer dat Turkije projecten voor de Turkse taal en cultuur in het buitenland steunt. De YTB bestaat sinds 2010. Dit nieuwe project is echter veel omvangrijker dan de projecten hiervoor. Hoeveel aanvragen er vanuit Nederland zijn, wil Ankara niet zeggen. Wel laat de woordvoerder weten dat er genoeg aanmeldingen binnen zijn om het project te laten doorgaan.

De Turkse overheid biedt Turken in het buitenland ook een docentenopleiding aan. Zij volgen de cursus in Turkije en krijgen een beurs. Er werken vijf Turkse universiteiten aan mee.

Hier in Turkije heb je ook Amerikaanse weekendscholen, dus wat wij doen is niet nieuw.

Woordvoerder van de YTB

Verschillende Turkse organisaties bevestigen dat er behoefte bestaat om Turkse taallessen te volgen. Maar sommige hebben wel vragen bij dit onderwijsproject. Zo maakt Mustafa Ayranci van de HTIB, de Turkse arbeidersvereniging in Nederland, zich zorgen. “Moedertaal is erfgoed van het kind, maar dan moet je dit niet via de Turkse overheid doen. Met dit project zeggen ze: jullie zijn van ons. Dat is niet goed voor de integratie in Nederland.”

Ayranci vraagt zich ook af wie er straks toezicht houdt op de weekendscholen, vertelt hij:

Turkse organisaties hebben twijfels bij weekendscholen

In Ankara zijn ze het niet eens met de kritiek. “Andere landen doen dit ook. Hier in Turkije heb je ook Amerikaanse weekendscholen, dus wat wij doen is niet nieuw”, zegt de woordvoerder.

Speelbal van Turkije

In Nederland werd in 2004 de subsidie voor het programma Onderwijs in allochtone levende talen (OALT) stopgezet. Volgens het kabinet moest het accent bij de integratie liggen op het leren van de Nederlandse taal.

Volgens oud YTB-lid Yusuf Altuntas gaat Turkije zich alleen maar meer bemoeien met de Turken in Nederland als dit soort dingen wordt verboden.”Het beheersen van Turks is een element van je identiteit. Het staat er niet los van. Je kunt het niet door een beleidskeuze afschaffen.”

Wel zegt Altuntas, die ook bestuurslid is van de moskeeorganisatie Milli Gorus, dat het bij Turkse lessen moet blijven. “Islamitisch onderwijs heb je hier al en moskeeën ook, dat hebben we niet nodig. We hebben prima islamitische basisscholen. Als ze de taal niet goed beheersen, hoe ga je dan geschiedenis aanbieden?”

Ayranci roept de Nederlandse overheid op om in te grijpen. “Als Nederland echt voor integratie is en echt gelooft dat deze Turkse Nederlanders Nederlanders zijn, moet de overheid heel serieus gaan bewegen en onze kinderen niet als speelbal laten gebruiken door Turkije.”

Antidemocratische opvattingen

Het ministerie van Sociale Zaken is op de hoogte van het Turkse onderwijsproject en ziet geen problemen, tenzij de lessen een politieke lading krijgen.

“Het staat landen vrij om behoud van de eigen taal en cultuur te stimuleren bij hun landgenoten, of hun kinderen of kleinkinderen, in het buitenland. Meerdere landen, waaronder ons eigen land, doen dit. Wat we niet willen is onderwijs dat als doel heeft om de integratie in Nederland te belemmeren of om antidemocratische opvattingen te stimuleren. Als er signalen zijn dat dit gebeurt, zal de overheid optreden”, is de reactie.