De jongens van Mieke Harms uit Bedum. Al zeven weken vast. Help te zoeken naar HULP!!

Toeristen met een kleurtje.

De Senegalese broers Pape Matar en Ibralo zitten nu bijna zes weken vast in Zweden. Ze willen terug naar Bedum waar ze op vakantie waren bij hun vader, hun zusje en hun stiefmoeder Mieke Harms. ,,We horen niks, we zien niks.’’

Ze noemen haar Mieke of sama tanta wat zoiets betekent als ’mijn tante’. Mieke Harms (54) uit Bedum zegt dat het een aanduiding is uit het Wolof, de voertaal in Senegal.

Ze zit thuis aan de keukentafel, dochter Ayda (14) slaapt uit, het is een van de laatste vakantiedagen voor ze weer naar school moet. Mieke’s vriend Cheikh Ibra Fall (54) is aan het werk in Groningen. Hun vakantie zit er al op.

Of nou ja, vakantie. ,,Ik heb wel eens andere vakanties gehad’’, zegt Mieke. Zij en Cheikh zouden met Ayda een weekje naar Corfu gaan, maar alle plannen veranderden toen de jongens opgesloten bleken te zijn in Zweden. De jongens zijn de zonen van Cheikh.

Senegal

Cheikh is een Senegalees die daar leefde van de muziek, als percussionist. Hij begeleidde ook reisgezelschappen die Senegal bezochten om er te trommelen en te dansen. Zo ook een Gronings gezelschap dat met hun djembéleraar Pape Seck naar Senegal was gereisd.

Een van de Groningers was Mieke Harms. Het was december 2000, ze had nauwelijks na hoeven denken over de vakantie naar Senegal. Ze kreeg energie van de djembélessen in Groningen, ze hield van Afrikaans dansen – ze wilde graag zien waar die ritmes hun oorsprong hadden.

Ergens in die vakantie kreeg ze Cheikh in het vizier en hij haar. Ze was Gronings en nuchter genoeg om de boot af te houden, maar in de laatste vakantieweek sloeg de vlam over. Wat het precies was, kan ze niet zeggen. ,,Thuis plaats je mensen en mannen in hokjes. Wat stemt ie, wat voor auto rijdt ie, wat is zijn werk, wie zijn z’n vrienden? Dat kon bij Cheikh niet, hij wás gewoon.’’

Ze weet nog dat ze op de terugweg boven Nederland uit het vliegtuigraampje keek en de Nederlandse samenleving in één beeld samengevat kreeg voorgeschoteld: ze zag tuintjes, stuk voor stuk afgebakend met schuttingen. Precies het tegenovergestelde van het land waar ze net een overdonderende vakantie had gehad.

Ze hield contact met Cheikh. Ze voerde telefoongesprekken met hem, met het Franse woordenboek op schoot. Ze ging een cursus Frans volgen. Ze besloot hem beter te willen leren kennen en vloog een jaar later opnieuw naar hem toe om een maand bij hem te blijven. En ze wilde dat hij zou zien wat haar thuis was. ,,Zo gemakkelijk het voor mij was om naar Senegal te gaan, zo moeilijk was het voor hem om hier te komen.’’

Hij kwam in september 2002 en bleef drie maanden die voorbij vlogen. Een jaar later kwam hij voorgoed bij Mieke wonen en weer een jaar later werd hun dochter Ayda geboren.

De zonen

Cheikhs zonen heten Pape Matar (26) en Ibralo (23). Ze zijn vijf en acht jaar als hun vader en Mieke elkaar ontmoeten, iets ouder als hun vader naar Nederland vertrekt, bijna 6.000 kilometer bij hen vandaan. Hun vader vertrouwt op de opvoeding door hun moeder, de familie en de buurt. Elk jaar gaat hij een paar weken naar zijn zoons toe, eens per twee jaar gaan Mieke en Ayda met hem mee. Vrijwel dagelijks heeft hij contact met Senegal – is het niet met zijn zoons, dan wel met familieleden of vrienden.

Pape Matar is net als hij muzikaal en verdient in Senegal de kost als percussionist en zanger. Ibralo studeert informatica. De jongens komen in 2014 voor het eerst op bezoek in Bedum. Vorig jaar waren ze er wederom en ook deze zomer nodigt Mieke haar stiefzoons uit, waarvoor ze een visum voor drie maanden regelt: de jongens mogen van 16 juli tot 12 oktober in Europa blijven. Voor het eerst vinden Mieke en Cheikh het goed dat ze vanuit Nederland een reisje naar Zweden maken waar hun neef woont. Mieke regelt twee tickets van Groningen naar Malmö met de Flixbus. De jongens stappen maandag 23 juli aan het einde van de middag in. Hun neef haalt ze de volgende dag van het station.

Onraad

In de loop van die dag belt de neef met Mieke en Cheikh in Bedum en meldt dat de jongens nog niet bij hem zijn. Iets met een grenscontrole. ,,Wij reageerden daar nonchalant op. Controles horen erbij’’, zegt Mieke.

De volgende dag ruiken ze onraad. Ze horen dat de jongens een nacht op het bureau hebben moeten blijven, dat ze uit elkaar zijn gehaald, dat ze eten krijgen door een luikje. Dat hun visum is geannuleerd. ,,Ik dacht: dit is een vergissing, dat kan niet anders’’, zegt Mieke die is gaan bellen met de Zweedse politie. Ze krijgt te horen dat het om een onderzoek gaat, dat ze worden vrijgelaten als er niets crimineels aan de hand is.

Ze neemt vrij van haar werk en belt alles en iedereen, van de Nederlandse ambassade in Dakar tot de honorair consul van Senegal in Zweden. ,,We waren redelijk in paniek.’’

Ze horen dat de jongens na een nachtje cel worden overgebracht naar een asielcentrum. Ze hebben geen paspoort meer, hun telefoons zijn ingenomen, via hun neef houden ze contact met Bedum en stellen het thuisfront gerust. Maar Cheikh is allerminst gerust, Mieke evenmin. Ze besluiten met Ayda af te reizen naar Zweden.

Ruim een dikke week na de jongens arriveren ze in Zweden. Met twee bewakers mogen ze naar de jongens, door kleine sluisjes gaat het, door vijf deuren. ,,Wij wisten direct dat het geen asielcentrum was, maar een detentiecentrum voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Pape Matar en Ibralo zeiden dat ze de enigen in het centrum waren die beschikten over geldige papieren.’’

De broers vertellen dat ze uit de bus zijn geplukt om vage redenen. Ze wisten het exacte adres van hun neef niet te noemen, ze wisten niet wanneer ze terug zouden gaan naar Nederland, ze hadden ieder maar 50 euro op zak. Ze hoorden dat ze Zweden niet in mochten en dat ze op 14 augustus uitgezet zouden worden naar Senegal. ,,Wij waren in shock. We zaten in een heel slechte film’’, zegt Mieke.

De 14de augustus verstrijkt zonder dat er iets gebeurt.

Reuring

Terug in Bedum slaat Mieke wederom aan het bellen. Ze informeert de media, benadert Amnesty, advocaten, Europarlementariërs, Frans Timmermans van de Europese Commissie, de Zweedse ambassade. Reuring helpt vast, denkt ze.

Tot nu toe helpt niks. Hun weekje Corfu heeft ze geannuleerd, in plaats van naar Griekenland zijn ze opnieuw naar de jongens in Zweden gereisd om ze mentaal te ondersteunen. Cheikh heeft contact met de Senegalese ambassade.

,,Ik snap het niet. Ze zijn van Dakar via Lissabon naar Amsterdam gevlogen, probleemloos. In Zweden is hun visum ongeldig verklaard en nu zijn ze illegaal. Maar ze zijn geen migranten. Ze zijn toeristen met een kleurtje!’’

Mieke blijft bellen en mailen met tal van instanties. Ze overweegt een klacht in te dienen bij het Europese Hof van Justitie. Ze zucht. ,,Wij zijn maar gewone mensen. Het Europese Hof van Justitie….weet ik veel!’’

De jongens ondertussen liggen het grootste deel van de dag op bed. Ze zijn op en af strijdvaardig. Soms denken ze dat uitzetting naar Senegal de kortste klap is, maar ten diepste willen ze hun visum terug en dan via hun vader in Bedum naar Senegal. Gewoon zoals ze gekomen zijn.