Thierry Baudet tegen Hans de Boer  VNO-NCW  bent u de eerste die eruit vliegt.  Jesse Klaver zei: als de Staten-Generaal dit najaar de dividendmaatregel hebben goedgekeurd, kom ik met een wet die invoering in 2020 tegengaat.

De democratie en de heren van de oppositie

Macht bederft het beoordelingsvermogen. Dat Rutte na acht jaar premierschap niet voorzag dat ook politieke partners nu zijn zwakte in het dividenddossier uitspelen, is zowel onbegrijpelijk als fascinerend. Toch begaan ook oppositiepolitici ongemakkelijke vergissingen, al hoor je daar weinig over. Soms denk ik: misschien is het bederf in die kringen wel groter.

Thierry Baudet was bij WNL Op Zondag. Het gaat hem goed: politicus van het jaar, ledenwinst, mooie peilingen. WNL hield hem voor dat zijn debattechniek tekortschiet, hij beaamde dit maar verweet het de andere Kamerleden, die „vliegen afvangen”. Geen zorg: Thierry gaat dit oplossen. Als ik premier ben, zei hij, is „een van de dingen die ik zou veranderen dat het parlement veel inhoudelijker” debatteert. Zet Thierry in het Torentje en meteen herschrijft hij het reglement van orde van de Kamer: de trias politica is dan kennelijk óók afgeschaft.

Dit was niet alles. Tegenover Thierry zat Hans de Boer van werkgeversvereniging VNO-NCW, die succesvol lobbyde tegen de dividendtaks. „Als ik straks een grote partij ben”, zei Thierry, „bent u de eerste die eruit vliegt”. Oké. Dus als premier neemt Thierry óók de leiding van het verenigingsleven op zich. Forum voor Democratie hanteert blijkbaar een nogal on-Nederlands concept van democratie.

Dan Jesse Klaver. Ook hem, oppositieleider van links, gaat het goed. Hij zat bij Buitenhof en zei: als de Staten-Generaal dit najaar de dividendmaatregel hebben goedgekeurd, kom ik met een wet die invoering in 2020 tegengaat. Zijn redenering: Rutte III verliest na de Statenverkiezingen, maart 2019, zijn meerderheid in de Eerste Kamer, GroenLinks is dan nodig om door te regeren, en dan eis ik: eerst alsnog de dividendmaatregel van tafel.

Het is, voor wie dit was vergeten, de terugkeer van het niet-onderhandelbare standpunt. De politieke blokkade. Sinds PvdA-voorman Den Uyl zich begin jaren tachtig buiten de macht manoeuvreerde met een niet-onderhandelbaar standpunt over kruisraketten, en onder vuur lag wegens het ondemocratische gehalte hiervan – een parlementaire minderheid die de meerderheid zijn wil oplegt – heeft links er zich niet meer van bediend. Maar zie: het is terug, in al zijn intolerantie voor de huidige meerderheid in Tweede en Eerste Kamer.

Macht moet altijd scherp bekritiseerd worden, dat is de kern van de democratie – en goed voor de machthebbers. Maar als dit ertoe leidt dat oppositieleiders op rechts én links wegkomen met praatjes van een dubieus democratisch gehalte, kan het helpen ook de controleurs van de macht wat scherper in de gaten te houden.

Tom-Jan Meeus ([email protected]; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.