Hoop op Brexitakkoord blijft levend, maar ‘geen oplossingen’ voor grens met Ierland ontbreken

Britse premier May spreekt de media toe. Beeld AP

EU-leiders blijven hoopvol dat ze nog voor de jaarwisseling met hun Britse collega May overeenstemming bereiken over een ordelijk vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU. Ze betwijfelen echter of zo’n Brexitakkoord steun krijgt van het Britse parlement. Als stok achter de deur worden daarom de noodplannen voor een harde Brexit (geen akkoord) aangescherpt.

Premier Rutte toonde zich na afloop woensdagavond van een diner met zijn EU-collega’s ‘gematigd optimistisch’ over de kans dat EU-onderhandelaar Barnier alsnog ‘binnen enkele weken’ een akkoord met Londen sluit. Hij prees de voortgang in de onderhandelingen de laatste weken – ‘Barnier heeft veel problemen weggetikt’ – maar erkende dat er één ‘zeer gevoelige kwestie’ resteert: hoe grenscontroles te voorkomen tussen Ierland en Noord-Ierland, dat met het Verenigd Koninkrijk op 29 maart 2019 de EU verlaat.

Ook May toonde zich tevreden over de gesprekken sinds de voor haar dramatische EU-top (ze voelde zich vernederd door haar EU-collega’s) in Salzburg vorige maand. ‘Een akkoord is mogelijk, nu is het tijd het te bereiken’, aldus May woensdag.  ‘De laatste fase vergt  vertrouwen leiderschap van beide kanten.’

May overlegde eerst afzonderlijk met EU-president Tusk, voorzitter Juncker van de Europese Commissie en de Franse president Macron en vervolgens met alle 27 collega-leiders voor die zich tijdens het diner (zonder May) over de Brexit bogen. Tijdens deze gesprekken presenteerde ze geen nieuwe voorstellen over hoe de impasse over de Iers-Noord-Ierse grens doorbroken kan worden. ‘Ik heb niets nieuws gehoord’, erkende Rutte. May benadrukte dat iedereen met ‘creatieve oplossingen’ moet komen, een uitdrukking die eerder die dag door Tusk was gebruikt.

Doorbraak forceren

Volgens bondskanselier Merkel is 90 procent van de problemen inmiddels opgelost. ‘Ik streef naar een overeenstemming, dat is voor alle partijen het beste.’ Macron had ‘een boodschap van vertrouwen én urgentie’ voor May. ‘Er is de wil om verder te gaan, maar we zijn er nog niet. Premier May moet ons vertellen wat ze kan accepteren, gezien haar politieke positie thuis.’

De bijeenkomst van de EU-leiders woensdag was bedoeld om een doorbraak over de Brexit te forceren. Afgelopen weekend bleek tijdens spoedoverleg echter dat een akkoord nog niet haalbaar is. De leiders hopen nu op een deal in november of december. Veel later is niet mogelijk omdat het Verenigd Koninkrijk op 29 maart uit de EU moet en het vertrekverdrag door alle lidstaten, het Europees Parlement en het Britse parlement moet worden goedgekeurd.

De Belgische premier Michel liet blijken ‘bezorgd’ te zijn of het Britse parlement wel zal instemmen. May worstelt al twee jaar met leden van haar eigen Tory-partij om steun, terwijl de oppositie (Labour) niet van plan is haar te helpen. De Litouwse president Grybauskaité toonde zich geïrriteerd over het gedraal aan Britse zijde. ‘Londen weet nog steeds niet wat het wil, dat is kennelijk een groot geheim. Ik hoop op een sterk mandaat voor May.’

Het Verenigd Koninkrijk wil niet (net als de EU) dat er na de Brexit grenscontroles plaatsvinden tussen Ierland en Noord-Ierland. Londen voelt echter ook niets voor alternatieven (een douane-unie met de EU) om dergelijke controles te voorkomen. Volgens Rutte wordt er aan verschillende ‘technische en juridische’ knoppen gedraaid, om een oplossing te vinden.

De Oostenrijkse kanselier Kurz zei dat de problemen niet overdreven moeten worden. ‘Er is geen reden dit te dramatiseren. De laatste loodjes in onderhandelingen zijn altijd het zwaarst en het moeilijkst. Dat wil niet zeggen dat het mislukt.’

EEN SCHEIDSLIJN VAN BIJNA VIJFHONDERD KILOMETER

Hoe de Ierse grens zich heeft ontpopt tot heetste hangijzer in Brexit-onderhandelingen.

ENNISKILLEN, HET GELUKKIGSTE STADJE VAN IERLAND

De bevolking ontbijt bij de Happiness Trap en luncht bij the Jolly Sandwich. Het Ierse garnizoensstadje Ennis-killen is de gelukkigste plek van het Verenigd Koninkrijk. Opmerkelijk, want de historie is zo vredig niet.

De EU-top in Brussel Beeld AFP