Na flink wat kopjes koffie ligt er een compromis voor een pensioenakkoord

HOME

Jelle Brandsma

UPDATE

De miljarden euro’s zijn verdeeld, het gaat nu alleen nog over de details. Het kabinet trekt fors de portemonnee voor een bevriezing of in ieder geval een langzamere stijging van de AOW-leeftijd.

U krijgt 5 artikelen van Trouw cadeau. Dit is nummer 1 .

Onbeperkt onze artikelen lezen? Digitaal Basis € 2 per week.

Het compromis voor een pensioenakkoord is de afgelopen maanden met kopjes koffie bij vakbondsleiders, werkgevers en politici van de oppositie zorgvuldig voorgekookt. En het werd in de onderhandelingen gisteravond, op het ministerie van sociale zaken, rond gemaakt.

De grote vraag is of er ook een handtekening onder komt van de vakbonden FNV, CNV en VCP. Het ledenparlement van de FNV is daarover vanavond in Utrecht bijeen en moet instemmen met de hoofdlijnen. Op tafel ligt het voorlopige resultaat. Het wordt spannend, vooral omdat de FNV een behoorlijk aantal leden telt van de SP, een partij die een compromis over pensioenen radicaal van de hand wijst.

De positie van de SP is ook politiek interessant omdat linkse partijen tot voor kort als een hecht blok opereerden. PvdA en GroenLinks zijn nu waarschijnlijk bereid het kabinet aan een meerderheid te helpen voor een pensioenakkoord, tenminste als ook de vakbonden hun handtekening zetten. Zij reageerden vandaag optimistisch na een nieuw gesprek met minister Wouter Koolmees (sociale zaken) en premier Mark Rutte in het Torentje. PvdA-leider Lodewijk Asscher formuleerde het nog voorzichtig: “We zijn een stuk nader tot elkaar gekomen.” Voor de SP geldt dat niet. Die kiest, zoals zij al jaren doen, voor de zijlijn.

Minister Koolmees en Rutte moesten de afgelopen weken op twee borden schaken. Enerzijds wilden zij tot overeenstemming komen met de vakbeweging, anderzijds moest een meerderheid in de Tweede en Eerste Kamer worden georganiseerd. Voor dat laatste waren er gesprekken met GroenLinks en PvdA, partijen met goede relaties in de vakbeweging. Behalve de PvdA en GroenLinks werden ook andere oppositie- en coalitiefracties, zoals 50Plus, vandaag bijgepraat.

Punten op de i

Het kabinet hoopt morgen met de vakbonden laatste punten op de i te zetten. Mogelijk gaan de fracties van GroenLinks en PvdA vergaderen over het resultaat dat op tafel ligt. Vervolgens kan het kabinet nog deze week een voorstel sturen aan de Raad van State.

Het voorlopige resultaat is een toonbeeld van een tussenoplossing. Er komt een aanzienlijke vertraging van de verhoging van de AOW-leeftijd. Nu stijgt die al in 2021 naar 67 jaar en er komt vervolgens een jaar bij als de levensverwachting een jaar hoger is. Het kabinet heeft toegezegd dat de AOW-leeftijd twee jaar wordt bevroren op 66 jaar en vier maanden. Daarna is er een stijging in kleinere stapjes naar 67 jaar in 2024. Vervolgens klimt de AOW-leeftijd 8 maanden als de levensverwachting een jaar stijgt.

Mensen met en zwaar beroep kunnen drie jaar voor het bereiken van de AOW-leeftijd stoppen met werken. Nu geldt voor vervroegd pensioen nog een boete. Die wordt voor lagere inkomens afgeschaft. Omdat niet duidelijk is wat de definitie is van een zwaar beroep geldt de regeling voor iedereen. Eerder stoppen met werken betekent waarschijnlijk wel dat de werkgever een deel van het inkomen doorbetaalt en dat de werknemer zelf een deel van zijn pensioen vervroegd moet opnemen. Voor zelfstandig ondernemers, zzp’ers, moet het makkelijker worden om pensioen op te bouwen.

Over een nieuw pensioenstelsel zelf was eerder al voor een groot deel overeenstemming. Een vast pensioen bestaat straks niet meer; uitkeringen kunnen stijgen, maar ook dalen. Paradoxaal genoeg is in dat nieuwe systeem de kans op een hoger pensioen groter, want als de pensioengaranties zachter worden, hoeven er geen enorme buffers in de kas te blijven. Nu betalen jongeren meer premie dan ouderen. Dat was nooit een probleem omdat jongeren vanzelf ouder worden en dan ook profiteren van dat voordeel. Maar steeds vaker veranderen mensen van baan of worden zelfstandige en daarom gaat het veranderen; iedereen betaalt straks dezelfde premie.