De koe moet uit het verdomhoekje waar zij nooit geplaatst had mogen worden

’Biefstukje vormt geen klimaatgevaar’

Klimaatdrammers hebben de koe onder schot. Na vliegschaamte en dieselgêne wordt ons nu de vleeshuiver aangepraat. Maar het veganistisch tromgeroffel, aangezwollen na het laatste VN-klimaatrapport, blijkt loos alarm. „Het is onzin”, stelt onderzoeker Frank Mitloehner. „Iedereen die gelooft dat we het klimaat redden door vlees te laten staan, komt bedrogen uit.”

Deze Groninger Blaarkoppen vormen, net als alle andere koeienrassen, geen gevaar voor het klimaat. „Iedereen die gelooft dat we het klimaat redden door vlees te laten staan, komt bedrogen uit”, zo stelt de Duitse wetenschapper Frank Mitloehner.

Oer-Hollands melkvee grazend in de ochtendzon. Is er een rustieker en rustgevender beeld van Nederland voorstelbaar? Niet voor lang meer, als het aan een steeds luidruchtiger groep veganisten en klimaatridders ligt. Want die koe die boert! En zij laat vieze winden! Onze Klara’s stoten methaan uit dat een nog véél sterker broeikasgas is dan kooldioxide. En zo verzeilt de koe in het verdomhoekje.

Activisme

„Echt flauwekul!”, reageert de Duitse wetenschapper Frank Mitloehner vanuit Californië, verbonden aan de UC Davis universiteit. „Dit IPCC-rapport gaat over landgebruik en hoe we verstandig om moeten gaan met vruchtbare grond. Slechts een klein zijpaadje betreft voeding. Maar nergens geeft de VN het advies om van vlees af te stappen. Nergens staat: let’s go vegan! Dat zou compleet onverantwoord zijn.”

Mitloehner specialiseert zich in de uitstoot van herkauwers. „In Californië is de veehouderij goed voor 5% van alle broeikasuitstoot. Dat zal in NL niet veel anders zijn. Auto’s zorgen hier voor 50%: tien keer zoveel. Als we transport, energieopwekking en de cementindustrie optellen, zit je samen op 80%, aldus het Milieuagentschap EPA. We weten dus dondersgoed wat de grootste uitstoters zijn. En toch willen sommigen jou aanpraten dat je je steak moet laten staan. Het is activisme, geen wetenschap.”

Kringloop

De koe vormt geen klimaatgevaar, legt Mitloehner uit. „De uitstoot van methaan door herkauwers is een andere cyclus dan de CO2-uitstoot door auto’s, schepen en vliegtuigen. De methaan die de koe via vooral boeren in de atmosfeer vrijlaat, is afkomstig uit gras en onkruid die eerder datzelfde broeigas uit de lucht hebben gehapt. Dit is een dichte kringloop, zonder dat er netto CO2 bij komt. Dat is compleet anders dan de gestage ophoping van CO2 door verbranding van fossiele brandstoffen in auto’s en ander verkeer.”

Martin Scholten, directeur Animal Sciences aan de Wageningen Universiteit, verbleef laatst enkele dagen voor een congres in Brazilië. Vrijwel alle collega’s reageerden onthutst op de vega-draai die journalisten aan het IPCC-rapport gaven. ,,Ik begrijp dat de slogan lekker bekt: minder vlees, minder emissie en dus geen klimaatprobleem. Maar het klopt niet. Als je de wereld alleen plantaardig zou willen voeden, heb je nog vele malen méér landbouwgrond nodig.”

De uitdaging met een groeiende wereldbevolking is om op efficiëntere wijzen voedsel te produceren. Dat lukt niet zonder veehouderij. Scholten: ,,Twee derde van de biomassa die boeren nu produceren blijft ongebruikt. Deels door verspilling, deels door het niet gebruiken van bijproducten. Daar ligt de winst.” Koeien en varkens vetmesten met die gewasresten, is de kern van de kringlooplandbouw van minister Schouten.

Miskleun

Waarom dan toch die vleeshaat? Misschien is het de miskleun van VN-voedselorganisatie FAO uit 2006. In het rapport Livestock’s Long Shadow stelde zij dat landbouw ruim 18% van alle broeikasgassen uitstoot. ’Meer nog dan transport wereldwijd’. Het was Mitloehner die de FAO terecht wees. „Het bleek dat ze bij voeding de uitstoot van de complete keten van land tot bord hadden berekend. Maar bij transport alleen de brandstof. Niet de fabricage van auto’s of olieplatforms. Dat was appels met peren vergelijken.”

De FAO rectificeerde. Maar het kwaad was geschied. „Iedereen die slecht wilde spreken over landbouw ging met die cijfers aan de haal”, zegt de Duitser. Inmiddels spelen er meer belangen. Er groeit een industrie rond vleesvervangers.

Unilever is erin gestapt en onlangs ging het veganistische Beyond Meat naar de beurs. Mitloehner: „Er zijn belanghebbenden die de anti-vleesverhalen in elk geval niet zullen tegenspreken.”

Rijkeluisfeestje

Toch is de vega-trend vooral een westers rijkeluisfeestje, zo merkt Kees Blokland als directeur van Agriterra, de ontwikkelingsorganisatie die wereldwijd agrarische coöperaties helpt oprichten. „Zuidelijke boeren zijn juist blij als zij vlees en zuivel op tafel kunnen zetten. De veelzijdige nutriënten zorgen voor langere, sterkere kinderen en een betere ontwikkeling van hun brein. Misschien kunnen wij ietsje minderen, maar wereldwijd zal de vleesconsumptie toenemen.”

En ontbossing dan? Die wordt deels gestuwd, zo stelt het IPCC-rapport, door de intensieve veehouderij. Blokland: „Om zo zuinig mogelijk met het beschikbare land om te gaan, zullen we vlees moeten produceren op de meest efficiënte wijze. Dat betekent: met onze Nederlandse technologie.” Mitloehner onderschrijft dat. „De kennis uit de VS en West-Europa is nodig in de rest van de wereld. Het meest idiote is te zeggen dat je hier de veehouderij moet afschaffen.”

Optater

Er is nóg een reden om de koe dankbaar te zijn. „Van alle landbouwgebieden ter wereld bestaat 70% uit marginale grond”, zegt Mitloehner. „Dat betekent: te arm voor akkerbouw. Alleen herkauwers zijn in staat om het gras wat er groeit op te werken tot voor mensen eetbaar voedsel. Wie denkt dat we zonder veehouderij kunnen, heeft geen benul van ons voedselsysteem.”

In de Surprise Valley van Californië, op een stuk grond dat tot voor kort dorre woestijn leek, groeit nu weelderig gras. De veeboer past er de revolutionaire ideeën toe van het Savory Institute: niet minder koeien, maar juist méér per hectare. Door ze exact lang genoeg op een bepaalde plek te weiden, krijgt het grasland zo’n optater dat het aanzet tot extra wortelgroei en méér vastlegging van CO2.

De koe blijkt geen klimaatgevaar, ze verdient eerder een voetstuk. Mitloehner: „Iedereen die gelooft dat we het klimaat redden door vlees te laten staan, komt bedrogen uit.”