De Natuurindustrie moet op de schop  Verstikkende regels en kunstmatige landschappen

Foto: Natuurlandschap Veluwe. Bron: unsplash.com 

De stikstofdiscussie en de boerenprotesten zijn dé hete aardappels in de politiek op dit moment. Om een complex probleem heel simpel samen te vatten; de door landbouw geproduceerde stikstof en ammoniak die in de lucht terecht komt, daalt op andere plekken weer neer en kan de grond verzadigen met voedingstoffen.

En dat zou een probleem zijn. Daar komt bij dat de ingevoerde beleidsregels die de uitstoot moeten doen krimpen niet goed vallen bij de agrarische gemeenschap.

In de discussie is al veel gezegd over twijfelachtige metingen en modellen, lage grenswaardes en andere twistpunten waarmee deze ‘stikstofcrisis’ aan elkaar hangt. En elke dag komen er ook weer nieuwe, gekke uitspraken in de media naar voren. Ik las recent nog een nieuwe:

Roos Vonk@roosvonk
438 people are talking about this

Dat is kennelijk de nieuwste slogan van progressief-links. De agro-industrie produceert geen gezond landschap en heeft niks met natuur te maken, wordt gezegd. Sterker nog, de landbouw is schadelijk voor de echte, gezonde Nederlandse natuur. Echter, als ik dat zo lees in de context van deze discussie, dan wil ik wel eens wat weten:

Hoezo ‘natuur’? Waar hebben deze mensen het überhaupt over als zij het hebben over ‘natuur’? Waar denken zij natuur terug te vinden in Nederland?

Gemaakt landschap

René Descartes had het in de zeventiende eeuw al bij het juiste eind toen hij opmerkte dat God alles geschapen had behalve Holland. Nederland is als een van de weinige landen in de wereld vrijwel volledig door mensen ingericht. Zeker als het op water aankomt kennen de meeste mensen dit verhaal goed. Al sinds de eerste waterschappen in 1255 begonnen we met het actief organiseren van landschapsinrichting. En zo zijn we in de loop van de eeuwen vrolijk verder gegaan. Het oprichten van dijken, drooglegging met poldermolens in de late middeleeuwen, het gebruik van de eerste stoomgemalen aan het eind van de achttiende eeuw, de Afsluitdijk, Flevoland, de Deltawerken. Bedijken, afwateren, droogleggen, inpolderen.

Ingrijpend

Maar niet alleen rondom het water, maar ook op het land hebben we ingrijpende verandering aan het landschap toegebracht. Denk hierbij bijvoorbeeld aan veenafgravingen voor turfwinning. Of het ontstaan van heide en stuifzandgebieden door begrazing en afplagging door boeren. En er is in heel Nederland ook geen natuurlijk bos meer te vinden, dankzij bosontginning, aanplant en introductie van nieuwe soorten op veel plekken.

Oerbos bestaat niet meer, de loop van rivieren is vastgelegd, dijken hebben de kust afgebakend en vrijwel alles wat wij aan groen hebben is door ons geschapen.

Als je het Nederlandse landschap zou moeten omschrijven, zou in de top drie naast de woorden ‘plat’ en ‘water’ zeker ook het woord ‘gemaakt’ moeten voorkomen.

“Natuur”

Maar nee hoor, alleen de boeren begrijpen natuurlijk niet wat echte natuur is. Échte natuur zijn namelijk die volledig door mensen aangelegde cultuurlandschappen die het labeltje Natura2000 of Ecologische Hoofdstructuur (EHS) hebben gekregen. De met keurig aangelegde fietspaden en wandelroutes doorkruiste gebieden, gevuld met bankjes, picknicktafels en infopunten waar je rustig tussen de vogeltjes je bammetje kan eten, waar uitkijktorens waken over geplante wouden en geplagde heide.

Josephine van Eersel@bar_bizar

Één van de twee moet aangepakt worden, ik ben voor eerstgenoemde.

111 people are talking about this

Het zijn de stukjes beheerd bos waar Randstedelingen eens een middagje gaan fietsen om toch een keer te kunnen zeggen dat ze nu “echt in de natuur” zijn geweest.

Dat we in Nederland nog echte natuur zouden hebben is pure kul, en zij die pretenderen de “echte natuur” van Nederland te beschermen zijn ofwel onwetend of oneerlijk. Het gemiddelde Nederlandse natuurgebied is net zo kunstmatig als een boerenakker of een weiland. Maar dat erkennen vinden we kennelijk lastig.

Natuur-industrie

Zeker in de eenentwinitigste eeuw, waar de maakbaarheidsdrang enorm is uitvergroot, is het woord natuur in Nederland betekenisloos. Voor elke vierkante meter hebben we in gebiedsplannen en omgevingsvisies een doeleind vastgelegd. Er groeit vrijwel niks zonder dat het door de staat gemonitord en beheerd wordt. Bossen worden deels gesnoeid, gekapt en weer aangelegd. De grond wordt onderzocht op samenstelling, grondwater, voedingsstoffen en mineralen. Dierenpopulaties worden in de gaten en onder controle gehouden. Of juist niet, zoals in de casus Oostvaardersplassen, met alle gevolgen van dien.

Er wordt enorm veel inspanning verricht om de gebieden precies in te richten, te creëren of te houden zoals ze zijn. Een ware natuur-industrie.

Identiteit

Lees hier niet in dat ik dit maakbaarheidsdenken per definitie slecht vind. In ben hier in principe helemaal niet tegen. Het feit dat wij de kennis, de vaardigheid en de technologieën hebben om onze omgeving – voor een aanzienlijk deel – naar onze wil te schapen is juist iets wat ons als Nederland bijzonder maakt. De manier waarop wij over de loop van de geschiedenis invloed hebben gehad op onze fysieke omgeving; ik zou best durven stellen dat dat een centraal onderdeel is van onze nationale identiteit.

Maakbaarheid is een keuze

Echter, we moeten ons wel bewust zijn dat het hier gaat om keuzes. Wat de reden erachter ook moge zijn, feit blijft dat een gebied aanwijzen als ‘Natura2000’ een keuze is. Het in stand willen houden van een bepaald ‘natuur’-gebied is een keuze. Dat wij als mens zo graag een gebiedje met voedselarme grond willen beschermen tegen stikstofverbindingen die de grond voedselrijk maken, dat is een bewuste keuze. Een het heeft niks te maken met natuur beschermen tegen de destructieve invloed van de mens. Het is juist de invloed van de mens die deze gebieden kunstmatig tot stand heeft gebracht.

En een bewuste keuze hoeft niet ten koste te gaan van landbouw. Want net als andere soorten grondgebruik is ook akkerbouw en veeteelt een belangrijk onderdeel van het Nederlands landschap, de Nederlandse economie en de Nederlandse geschiedenis. Een bovendien is het een sector die al enorm gewerkt heeft om de emissie met tientallen procenten omlaag te halen.

Femke Marije@FemkeMarijeW

Kom, laten we boeren n deel van hun(vaak door kostbare procedures)vergunde stikstofruimte afpakken, ze hebben alleen nog maar n mega bijdrage geleverd aan reductie van stikstof. Oh, en ‘t afpakken van fosfaatrechten hebben ze net overleefd, dus dit kan er ook nog wel bij*Sarcasme

View image on Twitter
See Femke Marije’s other Tweets

Wat willen we?

Met dit alles in ons achterhoofd, zouden alle ‘groene’ politici, maakbaarheidsdenkers, crisisroepers, ecologische technocraten en zogenaamde natuurbeschermers onder ons eerst even heel goed na moeten denken wie of wat ze nu daadwerkelijk belangrijk vinden en op wiens kosten hun ‘oplossingen’ zullen werken, voordat ze beginnen over stikstofcrisissen en de natuur in Nederland,

Want met wat voor ‘oplossingen’ komen de progressieve partijen? Verstikkende beleidsregels, bevriezing van mogelijke groei, geforceerde halvering van de sector en zelfs gedwongen onteigeningen van boerenbedrijven. De ene oplossing nog meer bizar dan de ander. En dit alles leidt merkbaar tot groeiende onrust en boosheid in de boerengemeenschap.

En dat alles waarvoor? Om te voorkomen dat een paar heidegebiedjes te veel verbossen, omdat we dat niet “ecologisch interessant” vinden? Interessante prioriteiten, op zijn zachtst gezegd.

Als ik een bescheiden suggestie mag doen: misschien moeten we gewoon eens de schop zetten aan de hele natuur-industrie en het Natura2000-systeem. Wellicht hoeven de bestuurders en politici zich dan niet meer te verschuilen in hun ivoren torentjes en achter monumentale, groene deuren voor de enge, boze boeren.

Over de auteur

Brent Hadderingh
Student Sociale Geografie en Planologie